We hebben in 2021 meer dan ooit jongeren, dromers en doeners nodig. Opdat het land niet langzaam verandert in een slechtere versie.

(Artikel door Peter De Keyzer, hoofdeconoom van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014, zoals gepubliceerd in De Tijd van 2 januari 2021.)

Dit is mijn eerste column in het jaar van het vaccin. Laat me eerst en vooral iedereen een fantastisch 2021 toewensen. Maar het meest van al de ondernemers. De jongeren. Degenen die vooruit willen. Die niet stil kunnen zitten. De mensen met grote plannen. Die dingen willen zien veranderen. Die geloven in ander en beter. Hen hebben we nodig.

De jaren 2020 zijn de jaren 40 van deze generatie. Wat vertel je later aan je kinderen en kleinkinderen over deze periode? Wat deden opa en oma tijdens en na de Grote Pandemie? Kniezen, zuchten en jammeren? Of opstaan, doorpakken en doorgaan? Geen beter moment dan vandaag om dit land opnieuw op het juiste spoor te zetten. We hebben twee opties: gewoon voortdoen of onszelf heruitvinden.

Als we voortdoen zoals we bezig zijn, veranderen we langzaam in een slechtere versie van onszelf. Dan krijgen we de volgende jaren een enkeltje richting Zuid-Europa. Het afgelopen jaar was al een voorsmaakje. Ondanks de hoogste belastingdruk ter wereld kwam het beleid vaak niet verder dan improvisatie of achter de feiten aanhollen.

Ook de tweede natuur van beleidsmakers kwam naar boven: ze gaven geld uit dat er niet is en weigerden te hervormen om het land performanter te maken. Zo stegen de lonen in de zorg zonder elders te besparen. Een vernietigende audit voor De Lijn werd dan weer beloond met een verlenging van haar monopolie. De pensioenen werden eenzijdig verhoogd – alles voor de koopkracht, weet u wel. Tegelijk betaalt de Belg zowat de hoogste prijzen voor post en telecom in de EU. Met dank aan de twee marktleiders die semioverheidsbedrijven zijn.

Wingewest

Alsof we ons dat allemaal kunnen veroorloven. Met de uitstap van het Verenigd Koninkrijk verliest België een belangrijke handelspartner en een medestander. Een medestander voor vrijhandel, voor minder staatsbemoeienis en voor een rem op het recht van de sterkste (landen). In deze nieuwe EU dreigt België nog meer een wingewest van grote landen te worden. In dit scenario blijven we aanmodderen, blijven we onze strategische troeven verkwanselen en blijven we middelmaat.

Er is echter een andere optie. Eentje waarbij we onszelf heruitvinden. Waar we onze natuurlijke troeven omzetten in sterktes. Meer en snellere investeringen, een efficiënte overheid, meer mensen aan de slag, minder politici, meer ondernemerschap, meer langetermijnplannen en veel meer ambitie. Daarvoor hebben we nood aan een nieuwe generatie politici, jongeren, ondernemers en dromers.

Het verwaarlozen van onze strategische troeven, het afglijden in internationale rankings, het kelderen van de onderwijskwaliteit, het verzwakken van onze internationale concurrentiepositie, het gebrek aan daadkracht… Het kwam er niet van vandaag op morgen. De politieke leiders, partijen, vakbonden, werkgeversorganisaties en onderwijskoepels van de afgelopen decennia hebben allemaal boter op het hoofd.

Waarom zouden we op hen moeten rekenen om dit land op het juiste spoor te zetten? In het slechtste geval hebben ze de stilstand bewust in de hand gewerkt, in het beste geval waren ze machteloos. In elk geval zijn ze niet in staat gebleken het tij te keren. Wie geen onderdeel is van de oplossing, is een onderdeel van het probleem. Tijd voor ander en beter.

Wie goed kijkt, ziet de dromers en de doeners al. Ze staan te trappelen in de coulissen en moeten de volgende jaren het initiatief nemen. Zij moeten aan zet komen. Ondernemers, jongeren, jonge politici, nieuwe bewegingen en nieuwe initiatieven die een beter werkend land eisen. Die gefrustreerd zijn over de kansen die we laten liggen. Die zelf hebben gezien hoe het elders in de wereld werkt. En die weigeren te geloven dat dit land verloren is. Zij verdienen in 2021 onze steun. Hen wens ik veel dromen, doorzettingsvermogen, geduld en veel positieve mensen rond zich. We zullen ze meer dan ooit nodig hebben.