‘Als er één belasting moet blijven bestaan, dan liefst de erfbelasting.’ Dat vindt Boudewijn Bouckaert, Libera!-voorzitter, UGent-professor en ‘volbloed klassiek liberaal’. Jan Lippens sprak met Boudewijn Bouckaert over de aangekondigde belastinghervormingen voor de website van Knack. Het originele stuk vindt u hier.

Vlaams Financiënminister Bart Tommelein (Open VLD) wil fors verlaagde erfbelastingen. Partners, kinderen, kleinkinderen en ouders zien vandaag die factuur oplopen tot 27 procent. Andere verwanten of zogenaamde derden betalen in Vlaanderen zelfs 65 of 70 procent belastingen als ze erven. Dat mag de overheid zelfs 100 miljoen kosten.

Als liberaal en libertair bent u principieel voor de laagst mogelijke of zelfs helemaal geen belastingen, maar de erfbelasting moet wel blijven bestaan?

Ik ben voor een minimale overheid. Je hebt dus altijd beperkte belastingen nodig, bijvoorbeeld om de rechtsbescherming van de burgers te organiseren. Maar dat kan dus met veel minder belastingen. Hoe lager hoe liever, al is nul belastingen een utopie. Een overheidsbeslag van maximum 25 à 30 procent lijkt me redelijk. Belastingen mogen dus sterk dalen en een aantal mag worden afgeschaft.

Maar niet de erfbelasting?

Wie hard werkt, wordt door de staat zowat beroofd van de vruchten van zijn harde werk of wat hij verdiende door te ondernemen, risico te nemen en creatief en inventief te zijn. Een individu dat erft, heeft dat niet zelf verdiend, maar krijgt het cadeau. Als ik moet kiezen welke belastingen mogen blijven, dan kies ik dus de erfbelasting.

Geërfd spaargeld of vastgoed is doorgaans al eens belast. U bent als liberaal dus voor die dubbele belasting?

In het huidige systeem is dat inderdaad zo. Daarom is de hervorming van de belastingen op arbeid en eerlijk verdiend vermogen veel belangrijker. Vermogen is vaak gestolde of gespaarde opbrengst van arbeid. Als we die belasting serieus kunnen verlagen, dan vervalt dat argument van dubbele belasting. Je belast dan alleen de overgang tussen generaties.

Bent u ook tegen afschaffing van erfbelasting omdat erfenissen maatschappelijke ongelijkheid in standhouden of versterken?

Ik ben voor faire, maar niet voor unfaire ongelijkheid. Ik aanvaard ongelijkheid die het gevolg is van de eigen inzet, arbeid en creativiteit en zelfs een stuk van geluk. Dat soort ongelijkheid terugdringen zou zelfs onrechtvaardig zijn. Maar ongelijkheid die voortvloeit uit erfenissen mag je bestrijden met een erfbelasting die niet al te hoog is. Daar heeft Open VLD een punt, want die tarieven mogen zeker dalen tot een redelijke 25 of 30 procent. Maar ze hoeven niet helemaal afgeschaft te worden.

Dus ook geen nul procent tussen partners? Open VLD-voorzitter Rutten noemt dat een belasting op verdriet.

Wat je wèl kunt doen voor ervende partners is bijvoorbeeld de belastingvrije som wat optrekken waardoor modale erfenissen nauwelijks belast worden. Maar geen nul procent tussen partners waar vooral de hogere segmenten baat bij hebben. Het klinkt natuurlijk sympathiek om dat voor te stellen, maar veel meer dan gemorrel in de marge is het niet.

Open VLD verliest zich in een detailkwestie om kiezers te lokken?

In de rangorde van liberale prioriteiten is erfbelasting de minst erge belasting en je lost er geen enkel fundamenteel probleem mee op. Open VLD zou beter van verlaagde arbeidsbelastingen haar prioriteit maken en de hele sociale zekerheid in vraag stellen, maar dat doet ze niet. Als volbloed klassiek liberaal vind ik dat er meer eigen verantwoordelijkheid in de sociale verzorgingsstaat moet worden ingebouwd, onder andere via een systeem waarbij ieder individu zichzelf vooral privé moet verzekeren en de overheid vooral aan echte armoedebestrijding doet. Dat is een fundamentele liberale hervorming van onze sociale welvaartstaat waar Open VLD niet meer over rept. Maar als de liberalen het niet doen en de sociaaldemocraten willen politiek heropleven, dan moeten ze vooral die sociale zekerheid en de sociale verzorgingsstaat hoog op de agenda duwen (lacht). Dàt debat hebben we nodig.