Don Quichote was een droeve ridder. Verdwaasd door waanideeën vocht de bekende romanfiguur tegen windmolens die hij verkeerdelijk aanzag als reuzen. Is staatssecretaris De Backer een hedendaagse Don Quichote? De beslissing om de subsidies voor off-shore windmolens volledig te schrappen, lijkt immers een rechtstreekse aanval op groene energie. Toch is dat niet het geval.

(Artikel door Peter De Keyzer, hoofdeconoom van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014, zoals gepubliceerd in De Morgen van 22 april 2017.)

Voor alle duidelijkheid: om de klimaatdoelstellingen te halen moeten we dringend af van onze verslaving aan goedkope en makkelijk beschikbare fossiele brandstoffen. De vraag is echter tegen welke prijs. België heeft in het verleden massaal groene energie gesubsidieerd. De gulle subsidies voor zonnepanelen leken een fantastisch idee – we moesten en zouden een zonnepanelenparadijs worden. De kater kwam zoals altijd later – toen werd duidelijk dat de rekening betaald werd door de elektriciteitsverbruikers.

Laten we eerlijk zijn. België heeft een knipperlichtrelatie met alle mogelijke energiebronnen. We slagen er nog altijd niet in om een strategische keuze te maken tussen kernenergie, fossiele brandstoffen en hernieuwbare energie. Het bedrijfsleven en de particuliere consument betalen daarvoor de prijs. De weigering om de kerncentrales te sluiten, zorgt voor onzekerheid bij investeerders in groene energie zoals windmolens of zonnepanelen. Zij willen alleen maar investeren wanneer ze gulle subsidies krijgen. Die worden dan uiteindelijk doorgeschoven naar de particuliere verbruiker onder de vorm van Freyafactuur of Turteltaks. Of met andere woorden: we delen subsidies uit omdat we er niet in slagen strategisch te kiezen voor de sluiting van de kerncentrales.

Toch zijn subsidies niet nodig. In Denemarken of Nederland liggen de subsidies voor offshore windmolens de helft tot tweederde lager dan in België. Het allerbeste voorbeeld is echter Duitsland. Het land heeft zijn kerncentrales van de ene op de andere dag gesloten. Bovendien slagen ze er vandaag in om windmolenparken te bouwen in de Noordzee zonder een enkele euro subsidie. Als klap op de vuurpijl betaalt de Duitse consument zelfs minder voor zijn energie dan een Vlaming.

In België ontbreekt het ons dus vooral aan een strategische visie. De weigering kerncentrales te sluiten, maakt subsidies noodzakelijk om investeerders in groene energie over de streep te trekken. De gevolgen zijn er dan ook naar. Waar de consument de gevolgen van de subsidies ziet op zijn stijgende energiefactuur, boeken de energiebedrijven serieuze winsten.

Toch hebben ook de bouwers van off-shore windmolenparken een punt. Als zij geen subsidies meer krijgen, moeten ook andere energieleveranciers af van hun subsidieverslaving. Verouderde kerncentrales worden in België namelijk massaal gesubsidieerd. Hun aansprakelijkheid in geval van een kernramp is beperkt tot een fractie van de werkelijke kost. Doordat de overheid hen op die manier verzekert, produceren zij kunstmatig goedkoop. Beeld je in dat je morgen elk bedrijf stopt met zijn verzekeringspremies te betalen omdat de overheid alle schaderisico overneemt. Dan is het geen kunst om de prijs voor de consument te drukken met wat je aan verzekeringspremie uitspaart.

Het wordt dan ook echt hoog tijd dat België op zoek gaat naar een strategsiche visie om zich van zijn energiehandicap te verlossen. Dit door resoluut te kiezen voor het schrappen van subsidies voor elke energievorm – nucleair, groen, wind of eendere welke andere. De kostprijs om groene energie te produceren is door technologische innovaties al sterk gedaald, hier moet ons beleid worden aan aangepast. We hebben veel te lang ons gebrek aan strategische visie gecompenseerd door gul subsidies uit te delen. Laat ons dan hopen dat het schrappen van subsidies het begin is van een doordacht energiebeleid voor de lange termijn.