In Brussel rinkelt de telefoon…

(Artikel door Peter De Keyzer, hoofdeconoom van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014, zoals gepubliceerd in De Tijd van 17 september 2016.)

JCJ: ‘Juncker…’

MD: ‘Jean-Claude, Mario hier. Hoe gaat het?’

JCJ: ‘Tja…je hebt mijn state of the union gehoord. Brexit, populisme… We hebben al betere tijden gekend. Hoe gaat het daar?’

MD: ‘Niet veel beter. De rente is negatief, we kopen elke obligatie die niet te heet of te zwaar is en nu willen sommigen zelfs aandelen opkopen. Maar echt veel lijkt het niet uit te halen. De inflatie beweegt nauwelijks en banken, verzekeraars en spaarders klagen steen en been. Ik zie niet in waar we op korte termijn nog groei gaan vinden.’

JCJ: ‘Misschien is er nog een beetje hoop.’

MD: ‘Ik luister.’

JCJ: ‘De Fransen gaan volgend jaar naar de stembus, net als de Duitsers. Zoals zo vaak gaat in een verkiezingsjaar de regeringsportemonnee wat open. Saneren is trouwens ook niet meer in de mode.’

MD: ‘Daar hebben jullie ook mooi aan meegeholpen, toch?’

JCJ: ‘Hoezo?’

MD: ‘Portugal en Spanje hebben duidelijk een te groot overheidstekort maar kwamen er toch vanaf zonder waarschuwing, sanctie of boete. Dat is een gevaarlijk precedent.’

JCJ: ‘Mario, bekijk het anders. Wat is het alternatief? In theorie moeten we schulden afbouwen, de praktijk is moeilijker. Europa is al een tijd niet meer populair. De brexit is daar het beste bewijs van. Kan je je inbeelden dat we vandaag dan ook nog eens vermaningen en boetes gaan uitdelen? Een groter cadeau kunnen Marine Le Pen of Beppe Grillo zich niet inbeelden. Politieke stabiliteit is belangrijker dan begrotingsdiscipline.’

MD: (opgewonden) ‘Begrotingsdiscipline is niet zomaar decoratie, Jean-Claude. Beschouw ze als een verzekeringspremie voor slechte tijden. De beste garantie op meer stabiliteit en welvaart is een hoger groeipotentieel. Dat betekent arbeidsmarkthervormingen in Frankrijk, meer mensen aan de slag in België, een opkuis van de banken in Italië…’

JCJ: (geërgerd) ‘Ja, ja, ja…dat weten we zo onderhand wel. Alleen, met arbeidsmarkthervormingen koop je geen stemmen. Het is alle hens aan dek om het populisme in te dijken. Als jij nu eens voor inflatie zou zorgen, dan kunnen die schulden een pak makkelijker afbetaald worden.’

MD: (bitsig) ‘It takes two to tango! De ECB kan op zichzelf alleen niet voor groei zorgen, dat moeten de regeringen ook doen. Door hun arbeidsmarkt af te stemmen op de nieuwe economie, door langer te werken, door in te zetten op innovatie, door…’

JCJ: ‘…rustig Mario, rustig.’

MD: (gedecideerd) ‘Ik wil je gewoon waarschuwen voor het hellend vlak van te veel budgettaire soepelheid. Herinner je je niet meer wat er gebeurde in 2003 en 2004?’

JCJ: ‘Vertel het me.’

MD: ‘Toen hebben Duitsland en Frankrijk het groei- en stabiliteitspact bij het grof vuil gezet. Duitsland was volop bezig met Agenda 2010 en de hele hervorming van zijn arbeidsmarkt. Dat was volgens Berlijn niet het juiste moment om zwaar te saneren.’

JCJ: ‘Dat lijkt me steek te houden. Je kan niet tegelijk…’

MD: (onverstoorbaar) ‘Duitsland keek aan tegen een overheidstekort van meer dan 3 procent van het bruto binnenlands product. Dus dreigde een Europese boete. Onverteerbaar voor de Duitsers en dus kieperden ze het groei- en stabiliteitspact door het raam. Geen enkel land voelde zich nadien nog geroepen om zich aan de begrotingsdiscipline te houden. Frankrijk op kop.’

JCJ: (ongeduldig) ‘Wat is eigenlijk je punt?’

MD: ‘Ook toen had iedereen het over ‘uitzonderlijke omstandigheden’ om de regels te buigen. Vandaag beschouwt iedereen dat moment als een van kiemen van de eurocrisis zeven jaar later. Wie nu gaat voor de makkelijke groei, offert in Europa de stabiliteit van de toekomst op.’

JCJ: ‘Touché. Maar: zonder groei is er geen toekomst voor Europa.’

MD: ‘1-1.’