De bovenstaande vraag is niet het begin van een of andere flauwe kindermop. Ze illustreert perfect de huidige halfslachtige en hypocriete houding tegenover globalisering en vrijhandel.

(Artikel door Peter De Keyzer, hoofdeconoom van BNP Paribas Fortis en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014, zoals gepubliceerd in De Tijd van 18 maart 2016.)

Telkens het over sociale dumping gaat, duikt de Bulgaar op. Hoe noemen we tien Bulgaren die hier tegen 5 euro per uur een huis bouwen? Sociale dumping, mijnheer. Ze werken aan veel te lage lonen, mijnheer. Ze ondergraven onze welvaart, mijnheer.

Stel nu dat ik tien Bulgaren tegen 5 euro per uur een huis laat bouwen in Bulgarije. Stel dat ik het vervolgens per binnenschip naar Antwerpen verscheep en het hier neerpoot? Hoe noemen we dat dan? Vrijhandel. Ik nodig iedereen uit om in de haven van Antwerpen een zeecontainer aan te duiden waarin producten zitten die tegen meer dan 5 euro per uur gemaakt, geassembleerd, ingepakt of geplukt zijn. Veel succes…

Symbool

Het is hypocriet om de eerste vorm van globalisering – de Bulgaar – af te wijzen en tegelijk de tweede vorm van globalisering – de zeecontainer – toe te juichen. Meer nog: de zeecontainer is wat mij betreft het krachtigste symbool van de weldaden van de globalisering de afgelopen 20 jaar. Net zoals de Bulgaar.

Sinds de val van de Berlijnse Muur assembleren we in het Westen geen sportschoenen, knopen we geen tapijten, bouwen we geen smartphones en naaien we geen T-shirts. We kopen die producten in wat we groeilanden noemen, zowel in het Verre Oosten als in het oosten van Europa. Westerse consumenten hebben de afgelopen kwarteeuw een ongeziene wereldwijde welvaartsexplosie ontketend. In China, Brazilië, Indonesië of India stegen de inkomens de afgelopen twee decennia als nooit tevoren, met dank aan de globalisering, de vrijhandel en de rijke westerse consumenten.

Herverdeling

Voor alle herverdelingsadepten: dit is zowat de grootste intercontinentale welvaartstransfer die de mensheid ooit heeft gezien. Globalisering en vrijhandel hebben geleid tot een spectaculaire herverdeling van kansen en rijkdom op planetaire schaal. Inkomens, rijkdom, levensverwachting, kindersterfte, onderwijs en alfabetisering gaan in arme landen veel sneller de goede richting uit dan in het Westen. Er is echter een aanzienlijke kostprijs: de toegenomen onzekerheid voor een deel van de westerse middenklasse.

De winnaars van de globalisering wonen in groeilanden en zijn er nog nooit zo snel op vooruitgegaan als vandaag. De verliezers van de globalisering wonen in het Westen en stemmen vandaag op Donald Trump, Marine Le Pen of Jeremy Corbyn. Stuk voor stuk verzetten die zich tegen de globalisering en de vrijhandel en de herverdeling die ze met zich meebrengt.

Minilabo

Zelfs de bestuurscrisis van de Europese Unie valt te herleiden tot diezelfde globalisering. De EU is dan ook een minilabo voor vrijhandel. De toetreding van de voormalige tien Oostbloklanden betekende voor de EU wat de toetreding van China was voor de wereldeconomie. Een spectaculaire toename van de welvaart, een reusachtige transfer van kansen en inkomens naar arme landen, maar met meer onzekerheid voor de middenklasse in de rijke landen.

De zenuwachtigheid van politici over de Bulgaar of de Pool illustreert dat zowel de vrijhandel als de EU steeds moeilijker te verkopen valt. Zeker nu de verliezers van de globalisering de klassieke politici de rug toekeren en kiezen voor het protectionisme van de populisten.

De verliezers van de globalisering verdienen beter dan dat – ze verdienen zorg en aandacht. Dat doen we niet door hun jobs, wel door de verliezers zelf te beschermen. Door hen op te leiden en om te scholen. Door een dynamische economie uit te bouwen waar nieuwe jobs gecreëerd worden. Door te garanderen dat we veel makkelijker jobs scheppen voor laaggeschoolden.

Van protectionisme wordt niemand beter. Noch de westerse consument, noch de westerse laaggeschoolde, noch degene die in verre oorden een zeecontainer vult, noch de Bulgaar die hier vier keer meer verdient dan in zijn thuisland. Bescherm niet de jobs van de verliezers, bescherm de verliezers.