Op zaterdag 18 maart 2023 reikte denktank Libera! in hotel Corsendonk Hooge Heyde in Kasterlee haar jaarlijkse Prijs voor de Vrijheid uit aan professor emeritus Rik Torfs, oud-rector van de KU Leuven. Daar sprak Luckas Vander Taelen deze lofrede uit.

Beste Laureaat van de Libera!-Prijs voor de Vrijheid,
Beste heer Torfs,

En vooraleer u kan zeggen zeg maar Rik, spreek ik u liever aan met uw volledige naam, ik heb het niet zozeer voor die korte roepnamen,

Geachte Henri Maria Dymfna André Laurent Torfs dus,
U mag mij ook aanspreken met Luc Frans Maria Ludovic Eglantine!

U was natuurlijk opgetogen toen u hoorde dat u ingeschreven ging worden naast andere prestigieuze ontvangers van deze prijs, zoals Gert Verhulst, die daarvoor nog altijd aan Libera! een pak ingangsbiljetten voor Plopsaland moet opsturen.

Andere begunstigden waren, en dat pleit Libera! helemaal vrij van elke vorm van xenofobie, The Strangers, vertolkers van mooie liederen en waarvan de oprichter Gust dezelfde familienaam als de laureaat van dit jaar draagt wat buitenstaanders een verkeerde indruk van nepotisme zou kunnen geven

die verdachtmaking zou geheel op niets gebaseerd zijn want anders zou ook een andere Torfs op de lijst prijken, te weten Wouter, die ook al rechten studeerde aan dezelfde universiteit als U, Henri Maria Dymfna André Laurent

in ieder geval hebben al die Torfsen iets gemeen : Gust verkocht met zijn Strangers miljoenen platen; Wouter miljoenen schoenen en deze Torfs miljoenen…euh…tweets.

Maar eerst moet ik u verklaren waarom ik het ben die hier voor u staat

Libera! was danig in paniek omdat de sprekers die zij voor deze laudatio op het oog hadden niet vrij bleken vanavond.

Tom Lanoye zei vanuit Zuid-Afrika zijn onmogelijke aanwezigheid te betreuren omdat hij vanavond op een braai was uitgenodigd bij een voormalig kamervoorzitter waarvan de naam me even ontsnapt.

Karel Verhoeven had van zodra de datum van de uitreiking kenbaar gemaakt was een onverplaatsbaar etentje gepland met Luc Sels en Joël De Ceuleer had geheel in de geest van deze tijd geen tijd omdat hij dringend een podcast moest opnemen.

En zo kreeg ik gisteravond om 5 na 11 ‘s avonds een telefoontje van Libera!.

Ik herkende meteen de stem van Boudewijn Bouckaert die mij destijds in het Vlaams Parlement tijdens zijn pertinente interventies meer dan eens in slaap had gewiegd maar me nu meteen wakker schokte. Of ik morgenavond geen zin had om eens naar Lichtaart te komen?

Betrof het een swingende party in Bobbejaanland, vroeg ik opgetogen?

Toen begreep ik dat het iets met Torfs te maken had en de kleine zelfstandige in mij zag er meteen een mogelijkheid in om korting te krijgen op een paar nieuwe schoenen.

Neen, het betreft de godsgeleerde! lichtte Bouckaert toe.

Ik begreep dat ik gevraagd werd een laudatio uit te spreken over een valse jezuïet, een hardrechts polemist, een lafaard die elke debat uit de weg gaat omdat zijn hondenfluitjes niet bestand zijn tegen kritiek, die als kerkjurist een anomalie was, als katholiek senator een flop, en als Leuvense rector een eentermijnsfiasco, die als opiniemaker alleen concurrentie te vrezen van Almanak Den Druivelaar en het bon mot en de boutade hanteert zoals palingen snot en slijm gebruiken, een moderne populist dus in zijn meest schijnheilige altijd zalvende en meesmuilende variant, gestoeld op oudchristelijk paternalisme en op het bevestigen, ja zelfs aanwakkeren van ieder burgermansgevoel van verongelijktheid, kortweg gezegd Henri Maria Dymphna André Laurent Torfs

Het was ondertussen bijna middernacht en mijn vrouw koesterde ook slapend enig achterdocht omwille van mijn nachtelijke conversaties.

Het is Boudewijn, probeerde ik haar gerust te stellen!

De Koning, sprak ze alsof het een nachtmerrie betrof, maar die is ons toch enige tijd geleden ontvallen?

Neen, het gaat over Torfs!

Mijn vrouw was meteen wakker : Oh vraag hem een paar schoenen voor mij.

Neen, het gaat over Henri Maria Dymfna André Laurent zei ik terwijl ik de slaapkamer verliet en het gesprek verder zette in de badkamer.

Ik vertelde Boudewijn dat ik niets liever wenste dan op een zaterdagavond mijn hellhole Brussel in te ruilen voor het paradijselijke Kempenland. Maar dat ik vreesde voor een paar onoverbrugbare complicaties.

Boudewijn dacht dat het mijn gage betrof en hij probeerde mijn bezwaren kort te wieken met een kort en krachtig : uw prijs is de onze. Sinds Libera! opgekocht is door Qatar, is geld geen probleem!

Neen, Boudewijn, het betreft mijn status van ongedoopte ongelovige.
Had de heer Torfs niet gezegd dat het doopsel misschien niet veel wil zeggen, maar niet gedoopt zijn nog meer? En had ik niet een weliswaar door niemand gelezen slecht stuk geschreven op een niet nader genoemde website waarin ik onrespectvol de spot had gedreven met een Torfsiaanse uitspraak dat er in onze maatschappij een antireligiestemming zou heersen en hij gewaarschuwd had voor duistere antiklerikale krachten met een verborgen ideologische agenda die tot niets dan onheil zou leiden. Meer en verdiepend godsdienstonderricht moest er zijn.

Ik had nooit een katholieke school aan de binnenkant gezien en mijn zaak alleen maar verergerd door nadien aan de VUB te gaan studeren! En nu zou ik een laudatio moeten uitspreken voor de auteur van de bestseller ‘De Kerk is Fantastisch’

Boudewijn stelde me gerust dat onder de leden van zijn vereniging meerdere goddeloze ketters en heidenen waren. En dat er warm eten voorzien was.

Daarmee was ik overtuigd.

De hele nacht en de volgende dag sloot ik me op om de innerlijke wereld van de laureaat van de Libera!-Prijs voor de Vrijheid enigszins te begrijpen.

Het resultaat van al dat opzoekingswerk was ondanks de korte tijd op zijn zachts gezegd verbijsterend. De man die hier voor U zit en die ik vanaf nu om tijd te winnen als Beste Rik zal aanspreken, deze man is niet wat U denkt.

U mag dan wel een eminent kenner zijn van het Kerkelijk Recht, maar in werkelijkheid bent U eerder geïnteresseerd in wat Krom is in het Vaticaanse instituut. Door mijn kort maar grondig opzoekingswerk ben ik op een omschrijving uitgekomen die u van uzelf gaf : ik ben eigenlijk een anarchist, gaf u in een onbewaakt moment toe fluisterend toe, weliswaar in een van de meest gelezen kranten van Vlaanderen.

In Rome werden de alarmklokken geluid en beseften ze wat de ware persoonlijkheid van deze Vlaamse kerkjurist was. Te laat begreep eerst een Poolse en dan een Duitse paus vanuit welke ideologie U zich verzet had tegen kerkelijke tradities zoals zalig- en heiligverklaringen en aflaten die voor u als “folkloristisch” in het recyclagepark van de geschiedenis mochten gedumpt worden.

Jaren ervoor had U zelfs de bisschoppen tot subversie aangezet. Ze moesten volgens U gebruik maken van hun  ius remonstrandi, om het debat over priesterwijding voor vrouwen weer open te breken.

Voor U zijn vrouwen de redders van de Kerk en bij uitbreiding van de wereld.

Ik weet niet of de radicale neo-feministes het met u eens zijn, maar geheel in de lijn van onze evoluerende tijdsgeest heeft u veel over de geslachtsverhoudingen nagedacht.
Achter een sterke vrouw zit volgens u gewoon een goedgeluimde man, die zich neerlegt bij de begrenzingen die zijn geslacht hem oplegt en zich vrolijk durft te maken om zijn eigen gebreken. Die man is een clown die niet genoeg nadenkt om verdriet te hebben en zelfs niet genoeg moed heeft om zich op recepties te misdragen.

Uw liefde voor de vrouw, voor de uwe in het bijzonder en alle andere in het algemeen was al eerder gebleken toen U peter werd van de deelnemers aan het Miss Belgian Beauty-concours. Niet veel professoren aan de KUL zijn U hierin voorgegaan of gevolgd.

U aarzelde ook niet om het in televisieprogramma’s over de vrouw te hebben.

In de Slimste Mens bracht U vrouwen voortdurend in verband met seks en reduceerde ze zo (hoe slim ze ook zijn) tot weerloze objecten. Dat was althans de mening van het Belgische Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen dat U excommuniceerde. U werd meteen vervangen, maar daarvoor waren liefst acht juryleden nodig. Dat zegt toch iets over uw soortelijk gewicht.

Tessa Vermeiren vindt u op een geslachtloze engel lijken, die hoog boven het gewriemel van al die stervelingen zweeft, die beheerst worden door passie en verteerd door nijd en jaloezie. Net als over het geslacht der engelen zou men uren kunnen vissen naar of discussiëren over de geaardheid, het karakter, het dagelijkse leven van Rik Torfs, meent Vermeiren, zonder dat zijn alledaagse geheimen en geheimpjes ooit worden ontsluierd.

Zij schreef dit naar aanleiding van een boek van U, waarvan de titel misschien het meeste zegt over het Torfsiaanse mysterie : Lof der Lankmoedigheid. Een woord zo mooi dat helaas weinigen begrijpen en gebruiken en dat is jammer, uit het Latijn, longanimus…lange geest letterlijk vertaald…wat zoveel betekent als geduldig en volhardend in wat men weet of nog niet weet, hopend op een wijs voortschrijdend inzicht.

Dat de laureaat zich door die mentaliteit laat kennen, geeft mij de gelegenheid deze laudatio ook lankmoedig af te sluiten, U te bedanken en vooral u Rik Torfs te feliciteren met uw meer dan verdiende Prijs voor de Vrijheid!