{"id":3396,"date":"2016-02-03T06:36:26","date_gmt":"2016-02-03T06:36:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.liberavzw.be\/?p=3396"},"modified":"2016-02-04T06:44:53","modified_gmt":"2016-02-04T06:44:53","slug":"gastbijdrage-eu-heeft-nooit-vlekkeloos-parcours-gereden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.liberavzw.be\/?p=3396","title":{"rendered":"Gastbijdrage: EU heeft nooit vlekkeloos parcours gekend"},"content":{"rendered":"

\"Harry<\/a>Wie er de artikels en opiniestukken van de voorbije jaren erop naleest, krijgt stellig de indruk dat de Europese Unie tot aan de economische crisis een vlekkeloos parcours naar de eenmaking reed. Onze voorvaders wilden na de tweede wereldbrand elkaar opzoeken om het conflict voorgoed te eindigen. Maar het is een valse indruk. Van meet af aan botste de Europese eenmakingsgedachte op kranig verzet. Dat verzet wordt nu zedig doodgezwegen, maar het is er zeker altijd al geweest. Het was er al voor de Duitse nederlaag van 1945. In de prille jaren ’50 werden verregaande eenmakingsplannen evenzeer getorpedeerd. Ook in de jaren ’60, de jaren ’80 en aan het begin van onze huidige eeuw botste de vermaledijde eenmakingsgedachte op sterke weerstand. <\/strong><\/p>\n

(Artikel ingestuurd door Harry De Paepe, redacteur van Doorbraak.)<\/em><\/p>\n

Een regering zonder natie<\/strong><\/p>\n

Ik bied u een persoonlijke kijk op de weerstand tegen het project. U leest het goed, een kijk. Een volledige ‘geschiedenis van’ is voor een dergelijk omvangrijk onderwerp op de beperkte ruimte van een website te hoog gegrepen. Eerst neem ik u mee langs de prille beginjaren van wat vandaag de Europese Unie wordt genoemd. Ten slotte belicht ik het verzet van twee spilfiguren voor de critici van de EU.<\/p>\n

Laat ik van start gaan waar ik ook mee eindig. Het Engelse verzet tegen de Europese Unie. Daarbij wil ik een Hongaarse Brit citeren die zich meesterlijk bediende van de humor van zijn tweede vaderland, George Mikes.
\n‘Dat Groot-Brittanni\u00eb lid werd van Europa was alsof de Paus anglicaan werd of Khadaffi naar Isra\u00ebl emigreerde en er lid werd van een kibboets’.<\/p>\n

Hij onderstreept daarmee het onwaarschijnlijke van de hele constructie van de EU. Het is immers inderdaad merkwaardig dat de oude vijanden van Europa vandaag samen tafelen. Maar de miskenning van elkeens nationale eigenheid en integriteit daarbij kan ik eerlijk gezegd moeilijk vatten. Die miskenning doet de EU keer op keer botsen op de muur van de realiteit.\u00a0<\/p>\n

Charles De Gaulle zei ooit – en hij zei veel – dat er slechts twee naties waren in Europa: ‘zijn’ Frankrijk en Nederland. Alle andere waren landen. Misschien is het geen toeval dat het verzet tegen de EU vaak uit Franse hoek komt, ook al is het land een motor van het project. Ook de Nederlanders, die opnieuw voor een EU-referendum staan, hebben een moeilijke verhouding met de integratie, als is die houding van recentere datum en ze komt daarom ook niet aan bod in de reeks. Ons land is ook altijd een stuwende kracht geweest achter de eenwording, en tot op heden lijken we nog altijd weinig kritisch te staan tegenover het project. <\/p>\n

Wijlen Lode Claes schreef: ‘Belgi\u00eb zal een voorafbeelding en een centrum van Europese integratie zijn, die dan weer de Belgische desintegratie zal opvangen’. ‘Wij zijn een natie die een regering heeft en niet andersom’, zei Ronald Reagan in zijn inaugurele rede van 1981. Daar schuilt veel wijsheid in.<\/p>\n

De moeilijke geboorte van de Europese eenmaking<\/strong><\/p>\n

Doe het maar na. Je geboorteland, de grond en cultuur waar je zo trots op bent dat je er je leven voor wil geven, wordt op enkele weken tijd verslagen door je meest gehate vijand. De overheid die je trouw zwoer te dienen, lijkt zich te willen onderwerpen aan die erfvijand. Daarom besluit je om in een gammel vliegtuigje met slechts vier zitplaatsen te stappen om weg te vliegen naar de vrijheid. Het enige wat je bij je hebt zijn twee koffertjes. Het is geen vlucht. Nee, je wilt vanop die vreemde bodem, het verzet tegen de bezetting organiseren. <\/p>\n

Niemand steunt je, noch gelooft iemand in je. Je wordt veroordeeld als een deserteur en een lafaard. Charles De Gaulle zette deze stap op 16 juni 1940. Vergezeld van zijn adjudant en zijn vleugelofficier en met nauwelijks geld vloog de lange, kille generaal naar Londen. Daarmee nam hij een groot risico, maar hij werd uiteindelijk het symbool van het vrije Frankrijk.\u00a0<\/p>\n

Een grote natie aan de twee kanten van het Kanaal<\/strong><\/p>\n

E\u00e9n van de aartsvaders van de Europese Unie, Jean Monnet, was er de getuige van. Monnet had voor de oorlog dienst gedaan als de plaatsvervangende secretaris-generaal van de Volkenbond en hij was een Franse topdiplomaat. In september 1939 werd hij het hoofd van het Anglo-Franse comit\u00e9 dat bevoegd was voor de oorlogsuitgaven van de geallieerde naties in hun strijd tegen het Nazi Reich. Hardop droomde Monnet van een Franco-Britse staat. Hij was er immers sinds de Eerste Wereldoorlog van overtuigd geraakt dat de nationale staten aan de basis lagen van de oorlog in Europa. Een supranationale overheid moest dit probleem volgens hem oplossen. Zijn Franco-Brittanni\u00eb moest de eerste stap worden: \u00e9\u00e9n regering, \u00e9\u00e9n parlement en een dubbele nationaliteit voor alle staatsburgers.<\/p>\n

Op die 16de juni van 1940 lag het hele plan al op de onderhandelingstafel, maar ‘s avonds gooide president Albert Lebrun de handdoek in de ring en droeg hij de macht over aan de Franse held van de Eerste Wereldoorlog, Philippe P\u00e9tain. Frankrijk gaf zich over aan de Duitsers. Monnet was diep teleurgesteld en de komst van de eigenzinnige De Gaulle naar Londen zinde hem evenmin. Hij probeerde zelfs de radio-uitzendingen van de generaal naar Frankrijk te belemmeren.\u00a0<\/p>\n

Een ‘rommeltje’ van kolen en staal<\/strong><\/p>\n

De andere aartsvader van de EU, Robert Schuman, steunde de nieuwe Franse leider P\u00e9tain, die een satellietstaat bestuurde in Zuid-Frankrijk. Na de oorlog sloegen Schuman en Monnet de handen in elkaar en ze werkten samen het Schumanplan uit, de grondverklaring die in 1952 leidde tot de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). <\/p>\n

Op dat moment was Schuman de Franse minister van Buitenlandse Zaken en Jean Monnet zijn kabinetschef. Charles De Gaulle – de bevrijder van Parijs – had zich intussen sinds 1946 teruggetrokken uit het openbare leven. De generaal had geen hoge pet op van wat hij het ‘rommeltje van kolen en staal’ noemde. Jean Monnet werd de voorzitter van de Hoge Autoriteit van het ‘rommeltje’, waarbij hij streefde naar een verregaande bevoegdheid in de wetgeving en besluitvorming, en de macht van de nationale parlementen wilde inperken.<\/p>\n

De doodgeboren EDG<\/strong><\/p>\n

Op 28 augustus 1954 startte het Franse parlement de debatten over de intussen alweer vergeten Europese Defensiegemeenschap (EDG). Het was een verdrag uit 1952, ondertekend door Frankrijk, West-Duitsland, Nederland, Belgi\u00eb, Luxemburg en Itali\u00eb. De politicus Ren\u00e9 Plevin wilde een verregaande militaire samenwerking\u00a0 tussen de opgesomde landen om een vuist te vormen tegen de Sovjet-Unie. Het Verenigd Koninkrijk speelde niet mee, omdat het land zijn eieren in het mandje van de NAVO had gelegd. Ook Charles De Gaulle zag geen heil in de EDG. Het gunde naar zijn mening te veel militaire inspraak aan de Duitsers en het was een bedreiging voor de Franse militaire onafhankelijkheid. Het parlementaire debat eindigde in het zingen van de Marseillaise en het weerbarstige parlement stemde het verdrag weg.<\/p>\n

In de plaats daarvan kwam in 1954 de West Europese Unie als militaire organisatie, door toedoen van de Britse premier Anthony Eden. Het was eigenlijk het uitrollen van de rode NAVO-loper voor West-Duitsland. De WEU werd de schone slaapster van de Europese instellingen en werd in 2011 opgeheven.<\/p>\n

Een Gemeenschap die er ook niet kwam<\/strong><\/p>\n

Veel belangrijker was het Verdrag van Rome dat na een uitgebreid rapport van Paul Henri Spaak tot stand kwam in 1957. Euratom en de Europese Economische Gemeenschap (EEG) zagen het levenslicht. De EEG moest de mislukking van een andere op te richten instantie goedmaken, de Europese Politieke Gemeenschap. De Italiaanse politicus, Alcide De Gasperi, stuurde in december 1951 aan op het ontstaan van een Europese federatie, een ware bondsstaat. Hij verkreeg het fiat van zijn Europese collega’s om een Europese grondwet te formuleren voor de in de steigers staande EGKS, op basis van het artikel 38 van het EDG-verdrag dat voorzag in de mogelijkheid van een definitieve Europese organisatie. In september 1952 kwam er een Gemeenschappelijke Vergadering ofwel de ‘Assembl\u00e9e-ad-hoc’ samen, met het doel een ontwerpverdrag voor de Europese Politieke Gemeenschap (EPG) uit te werken. Op 9 maart 1953 kwam men met een ontwerp op de proppen dat de bestaande natiestaten volledig moest ontmantelen. Het ‘projet de statut de communaut\u00e9 europ\u00e9enne’ voorzag een direct gekozen tweekamerparlement, een centrale uitvoerende macht – de ‘conseil ex\u00e9cutif europ\u00e9en’ – met aan het hoofd een president die de leden van de regering zou moeten aanduiden, een ministerraad en een Hof van Justitie. De EPG zou bevoegd worden voor buitenlandse politiek, voor economisch en sociaal beleid en defensie. Het voorstel werd naar de regeringen van de zes lidstaten gebracht, de parlementen werden er buitengehouden, uit vrees voor te veel heibel. Het verregaande plan verzandde geheel in de nationale tegenstellingen en botste op de vrees voor verlies aan nationale soevereiniteit, en een verlies aan democratie.<\/p>\n

In 1958, een jaar na het Verdrag van Rome en de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, kwam Charles De Gaulle terug als president van Frankrijk, en met een heel andere kijk op Europa dan Monnet. Al in 1956 verklaarde hij: ‘Daarom zeg ik nog eens: wij moeten de dingen nemen zoals ze zijn. Hoe zijn ze? Er is een land Itali\u00eb, een land Belgi\u00eb, een land Holland, een land Luxemburg, en iets verder weg is er een land Engeland en een land Spanje. Landen zijn het. Zij hebben hun geschiedenis, zij hebben hun taal, zij hebben hun manier van leven.’<\/p>\n

Hersenschimmen<\/strong><\/p>\n

De EEG zou zich na alle politieke twisten toespitsen op de economie en op de ‘open toekomst’, aldus Monnet. Charles De Gaulle steunde de EEG. Op 31 mei 1960 verklaarde de Franse president: ‘Frankrijk zal zich verder inspannen tot de opbouw van Europa tot een politieke, economische, culturele en algemeen menselijke gemeenschap die gericht moet zijn op actie, vooruitgang en verdediging.’<\/p>\n

Wie hieruit begreep dat hij droomde van Europese eenmaking werd bij de les getrokken op 5 september 1960: ‘Niet van dromen, doch van de werkelijkheid moet men uitgaan bij de Europese samenwerking. De enige werkelijkheid zijn de staten. Het zou een hersenschim zijn te beweren, dat men iets doelmatigs boven de staten of buiten de staten om kan verwezenlijken.’<\/p>\n

De Gaulle geloofde in een Europa waar de staten de dienst uitmaakten. Daarbij zag hij de tanende Franse invloed versterkt door een nauwere samenwerking met West-Duitsland, wat leidde tot de uitwerking van de Frans-Duitse as. De Gaulle hield in 1963 de Britten uit de EEG, nadat ze zelf eerder hadden geweigerd toe te treden tot de EGKS.<\/p>\n

In zijn laatste boek, nadat hij in 1968 aftrad, noteerde en herhaalde De Gaulle zijn Europese visie: ‘Tot welk een diepte moet men niet afdalen om te geloven dat de naties van Europa, die in de loop der eeuwen met ontelbare inspanningen en smarten zijn gesmeed, elk met haar eigen geografie, geschiedenis, taal, tradities en instellingen zouden kunnen ophouden zichzelf te zijn om nog slechts \u00e9\u00e9n natie te vormen.’<\/p>\n

Brits verzet tegen Frans-Duitse as<\/strong><\/p>\n

In de jaren 1980 werd het geluid van De Gaulle overgenomen door de Britse premier, Margaret Thatcher. Zij hanteerde echter dezelfde redenering als de Franse oud-president, om net de Frans-Duitse as tegen te werken. Thatcher observeerde dat de Franse intentie om in de as\u00a0de dominante partner te zijn, faalde. Frankrijk werd het ‘veel jongere broertje’ volgens de premier. Intussen was het Fran\u00e7ois Mitterand die als president de plak zwaaide in Parijs. ‘Ik ben de laatste grote president’, verklaarde de socialist, ‘De laatste in de lijn van de De Gaulle. Vanwege Europa, vanwege de mondialisering, vanwege de ontwikkeling van de instellingen. In de toekomst zal dit regime zich nog steeds de Vijfde Republiek noemen, maar niets zal nog hetzelfde zijn. De president zal een soort superpremier worden, hij zal kwetsbaar zijn.’<\/p>\n

Margaret Thatcher verwoordde in 1988 haar visie op de Europese integratie aan het Europacollege in Brugge: ‘Utopia komt nooit, omdat we weten we er niet van zullen houden als het er is. Laat Europa een familie van naties zijn, die elkaar beter begrijpen, elkaar meer waarderen, meer samen doen, maar dat we toch ook blijven genieten van onze nationale identiteit, niet minder dan van onze gemeenschappelijke Europese onderneming.’<\/p>\n

Die verdomde referenda<\/strong><\/p>\n

Op 7 februari 1992 ondertekenden de intussen tot twaalf aangegroeide lidstaten het Verdrag van Maastricht. De EEG werd de Europese Gemeenschap (EG) en samen met Euratom de eerste pijler van de Europese Unie. De tweede pijler is gemeenschappelijke buitenlandse beleid en veiligheidsbeleid en de derde pijler justitie en binnenlandse zaken. Het voorzag ook het ontstaan van de Economische en Monetaire Unie (EMU) met in haar schoot de euro. De Europese Unie zou na jaren van tegenwerking immers toch politiek en economisch \u00e9\u00e9n worden. In oktober 2004 presenteerden de Europese Raad en de ministers van Buitenlandse Zaken een Europese grondwet. De droom van Monnet, Schuman en De Gasperi kwam postuum uit. Maar het spook van Charles De Gaulle leek sterker. Op 29 mei 2005 stemden de Fransen in een referendum de grondwet weg. Ook Nederland stemde tegen. In Belgi\u00eb werd niet gestemd. Nu staan de Britten voor een referendum over de Europese Unie.<\/p>\n

In juni 2015 loofde het progressieve Franse tijdschrift Marianne de kritische Britse houding: ‘De Britten geloven niet in \u00e9\u00e9n Europees volk, en daarin kregen ze gelijk van het Duitse grondwettelijk hof, dat zes jaar geleden oordeelde dat soevereiniteit altijd bij de nationale parlementen zal liggen’, klonk het. ‘De Britten lieten zich nooit meeslepen door utopische dromen over een eengemaakt Europa.’<\/p>\n

Het Franse tijdschrift noemde de Britten een voorbeeld voor de rest van de Europese Unie. ‘De huidige problemen in de Europese Unie zijn fundamenteel, en de neoliberale Europese verdragen die de natiestaten doen afbrokkelen en hen verhinderen democratisch te functioneren, verdienen dringend een echt democratisch debat en waar nodig een heronderhandeling.’<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wie er de artikels en opiniestukken van de voorbije jaren erop naleest, krijgt stellig de indruk dat de Europese Unie tot aan de economische crisis een vlekkeloos parcours naar de eenmaking reed. Onze voorvaders wilden na de tweede wereldbrand elkaar opzoeken om het conflict voorgoed te eindigen. Maar het is een valse indruk. Van meet […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[],"class_list":["post-3396","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuws","category-publicaties"],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3396"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3396\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3405,"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3396\/revisions\/3405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberavzw.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}