15 mrt 2012

Paneldebat: Liberalisme en nationalisme

0 Reacties

Op 13 maart 2012 hield Libera! in samenwerking met het Gentse Liberaal Vlaams Studentenverbond (LVSV) een paneldiscussie over liberalisme en nationalisme. Het avondvullende debat vond plaats in het Liberaal Archief op het Kramersplein in Gent.

Verschillende stemmen uit de Vlaamse beweging pleiten ook voor minder regels, lagere belastingen en meer vrijheid. Nochtans lijkt er nog steeds een groot spanningsveld te bestaan tussen liberalisme en nationalisme. Zijn beide inherent (in)compatibel?

Sprekers van dienst:

Dr. Boudewijn Bouckaert
Vlaams Volksvertegenwoordiger LDD
Voorzitter Libera!

 

Siegfried Bracke
Kamerlid N-VA
Oud-Hoofdredacteur VRT-Nieuwsdienst

 

Dirk Verhofstadt
Filosoof en auteur
Kernlid Liberales

 

Dr. Dave Sinardet
Politicoloog VUB en UA
Fellow Itinera Institute

 

Peter De Roover
Redacteur Doorbraak
Politiek Secretaris Vlaamse Volksbeweging

 

 

Verslag door Manu Dierickx Visschers:

Libera! en het Liberaal Vlaams Studentenverbond, die samen het debat organiseerden, zijn verenigingen die enerzijds Vlaamsgezind en anderzijds liberaal zijn, waardoor regelmatig de vraag opduikt of beide concepten wel onderling verenigbaar zijn, dan wel op gespannen voet met elkaar staan. De panelleden van dienst waren Siegfried Bracke, Boudewijn Bouckaert, Dave Sinardet en Dirk Verhofstadt (die Open Vld-Kamerlid Matthias De Clercq verving), met Peter De Roover als spitse moderator.

Het eerste deel van het debat was vooral filosofisch van aard door uitgebreid in te gaan op de omschrijving en kenmerken van het liberalisme en het nationalisme. Volgens Dave Sinardet houdt de kernboodschap van het nationalisme in dat staat en natie moeten samenvallen, waarbij naties moeten gezien worden als ‘gedachte gemeenschappen’ (‘imagined communities’). Voor de rest kan de invulling van het nationalistisch programma sterk verschillen van geval tot geval, waarbij nationalistische partijen wel de neiging hebben om de dominante ideologie in hun gemeenschap aan te kleven (bv. Vlaams-nationalisten zijn eerder centrum-rechts, Waals-nationalisten links). Hij werd hierin bijgetreden door Siegfried Bracke, die wel beklemtoonde dat mensen nu eenmaal behoefte hebben aan een gemeenschap en een identiteit die het individu overstijgt. DirkVerhofstadt poneerde de stelling dat liberalisme, als het streven naar individuele emancipatie, per definitie niet te verenigen valt met het nationalisme dat het volk boven het individu plaatst.

Boudewijn Bouckaert maakte dan weer een onderscheid tussen de uitbouw van de wereldorde, waarin naties centraal (moeten) staan en waar het nationalisme dus een terechte rol speelt, enerzijds, en de politieke vormgeving binnen een land waarin het nationalisme eigenlijk geen rol meer kan spelen, anderzijds. Een wereldorde op basis van natiestaten die met elkaar in dialoog staan, zoals in de Verenigde Naties, respect hebben voor de universele mensenrechten, en economisch verweven zijn door middel van vrijhandel, is zowel werkbaar als stabiel. Het nationalisme binnen een natie als politieke gemeenschap daarentegen is ofwel eclectisch omdat het bestaat uit een samenraapsel van diverse ideologieën en denkstromingen, ofwel ontaardt het nationalisme in collectivisme en wordt het gevaarlijk voor de individuele rechten en vrijheden.

Het tweede deel van het debat was meer gericht op de Belgische situatie en vertrok van de basisvraag of en in welke mate het liberalisme meer kans maakt binnen het Vlaamse dan welbinnen het Belgische staatsbestel. Siegfried Bracke was duidelijk overtuigd van het eerste door te wijzen op de liberale grondstroom in Vlaanderen en op de patstelling op Belgisch niveau als gevolg van de twee conflicterende democratieën. Daartegenover stelden zowel Dave Sinardet, Dirk Verhofstadt als Boudewijn Bouckaert vast dat de aanwezigheid van de N-VA in de Vlaamse Regering niet meteen geleid heeft tot veel liberale klemtonen in het Vlaamse regeringsbeleid. Boudewijn Bouckaert stelde dat N-VA met het promoten van Vlaamse zelfstandigheid fundamenteel juist zit en daarom zoveel steun heeft verworven bij de Vlaamse publieke opinie! Anderzijds toont de slappe politiek van de N-VA in de Vlaamse regering het eclectische of amorfe karakter van het nationalisme aan door vrij gemakkelijk allianties aan te gaan met aan het liberalisme tegengestelde ideologieën, zoals het socialisme en het corporatisme.

Harry De Paepe en Brecht Arnaert schreven beide ook een essay over dit thema.
Het debat werd o.a. verslagen op de Chartwell-blog en in het magazine Doorbraak.

[begin]