12 mrt 2021

Artikel: Zonder faillissementen staat economie stil

0 Reacties

Dat bedrijven over de kop gaan, is een normaal onderdeel van een levende economie. Dat proces van creatieve vernietiging leidt tot innovatie en concurrentie.

(Artikel door Peter De Keyzer, hoofdeconoom van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014, zoals gepubliceerd in De Tijd van 12 maart 2021.)

Afgelopen week verslikte ik me in mijn koffie na het lezen van een mail. De titel luidde ‘Ontvang tot 10.000 euro Vlaamse subsidie voor een werkbaarheidsscan’. De hoogte van het bedrag deed me vermoeden dat een rijke buitenlandse prins het op mijn geld gemunt had. Na wat opzoekwerk had ik weer wat bijgeleerd. ‘Een werkbaarheidsscan leidt tot tot aanbevelingen over hoe je als bedrijf medewerkers kan helpen om te gaan met thuiswerk en digitalisering.’ Dat is op zich bijzonder nuttig. Waarom daarvoor subsidies worden uitgedeeld, is me dan ook een raadsel. Ook een koffiezetapparaat op het kantoor, een Zoom-aperitief of een ontbijtbox voor de collega’s zijn nuttig. Maar daarvoor krijg je geen subsidies. Dit soort politiek micromanagement én gebrek aan vertrouwen in het beoordelingsvermogen van ondernemers belooft weinig goeds in het vooruitzicht van de nakende faillissementengolf.

Laat ons eerst kijken hoe welvaart en groei wél worden gecreëerd. Afgelopen week bleek dat het aantal Belgische webshops op één jaar tijd verdubbeld is. Verdubbeld. Op één jaar tijd. Van een nieuwe webwinkel tot restaurants die transformeerden in succesvolle maaltijdleveranciers. Het jarenlang uitdelen van steunpakketten, subsidies of digitaliseringspremies: weinig effect. Een half jaar lockdown: bingo! Noodzaak is dan ook beste bron van innovatie. De voortdurende druk van de concurrentie dwingt ondernemers te innoveren en klantvriendelijker en productiever te worden. De survival of the fittest is voor bedrijven de beste garantie op innovatie, groei en vooruitgang.

Tegelijk kondigde Graydon aan dat ons een golf van minstens 50.000 faillissementen wacht. Dat is de keerzijde van de medaille. Voor elke webshop die geopend wordt, is er een fysieke winkel die verdwijnt. Voor elke succesvolle take-away is er een klein restaurant dat sluit. Bedrijven verdwijnen omdat ze minder innoveren, minder buffers hebben of omdat hun oude businessmodel onleefbaar is geworden. Dat proces heet creatieve vernietiging. Op individueel vlak zijn dat vaak schrijnende verhalen. Op collectief vlak stuwt uitgerekend dat proces onze welvaart vooruit. Ook verder aan de horizon valt creatieve vernietiging te verwachten. Neem de klimaattransitie. Ook die zal zowel bedrijven als jobs vernietigen. Van autoproducenten tot luchtvaartmaatschappijen en van de intensieve veeteelt tot leveranciers van stookolie. Maar altijd en overal zullen er ook nieuwe jobs en bedrijven bijkomen.

Hoe paradoxaal dat ook klinkt, een economie waarin geen enkel bedrijf failliet gaat, is een economie die stilstaat, een economie zonder innovatie en zonder groei. Het proces van creatieve vernietiging is dan ook een cruciaal onderdeel van ons innovatieproces. We bewijzen niemand een dienst door elk bedrijf, elke sector of elke industrie tot elke prijs in leven te houden. Daarom hou ik mijn hart vast voor de nakende faillissementsgolf. ‘We gaan iedereen door de crisis halen’, is nu al een veelgehoord mantra bij politici. Dat is volkomen fout. Niet elk bedrijf zal door de crisis raken. Niet elke job zal de crisis overleven. Dat is niet leuk, maar het is onvermijdelijk. Wie probeert alles te redden wat vandaag bestaat, vernietigt de welvaart van morgen. Hoe kan een innovatief bedrijf ooit groeien als de overheid al haar omvallende concurrenten met subsidies in leven houdt?

Als we willen dat onze productiviteitsgroei sterker stijgt, hebben we meer innovatie nodig. Die krijgen we door meer concurrentie én door zwakke bedrijven plaats te laten maken voor ander en beter. Creatieve vernietiging houdt onze economie innovatief en onze welvaartsmotor draaiend. De survival of the fittest voor bedrijven voedt onze welvaart én onze sociale zekerheid.

Zeker met de nakende faillissementsgolf wordt het voor de overheid heel verleidelijk om iedereen toch wat geld toe te stoppen. Een subsidie, een cheque, een belastingkorting of een premie op maat van sector XYZ. Doe dat niet. Het kost belastinggeld, het ondergraaft de creatieve vernietiging en het bedreigt onze toekomstige welvaart. Verleg de horizon naar binnen tien jaar en focus op de transities die noodzakelijk zijn. Liever een klimaatplan dan kmo-cheques. Liever rekeningrijden dan geld voor een renovatiecoach. Liever weerbare ondernemers dan subsidies voor een werkbaarheidsscan.

[begin]