19 jun 2020

Artikel: Red onze euroreddingsboot

0 Reacties

België heeft de afgelopen weken beslist 7 tot 8 miljard euro extra te betalen aan de Europese Unie.

(Artikel door Peter De Keyzer, hoofdeconoom van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014, zoals gepubliceerd in De Tijd van 19 juni 2020.)

Het is onze nettobijdrage aan het nieuwe Europese Relancefonds. Dat bedrag is zowat dubbel zo groot als wat we besteed hebben aan de F-35-gevechtsvliegtuigen, en toch is daarover veel meer inkt gevloeid. Waarom is een investering in een militaire alliantie een publiek debat waard en legt niemand uit waarom we bijna dubbel zoveel geld aan de EU geven?

Er kan veel verbeterd worden aan de Europese Unie en al zeker aan de muntunie. De euro is ons zorgenkind en die is vandaag inherent instabiel. We hebben een muntunie, maar geen politieke unie. Dat is doorheen de geschiedenis telkens een fatale combinatie gebleken. Wie zijn munt deelde met andere landen maar zijn begroting apart hield, overleefde niet lang.

Een federale muntunie is de enige manier om de euro structureel te verankeren. Dat betekent bijvoorbeeld gemeenschappelijke schulduitgiftes, financiële transfers en een eigen ministerie van Financiën. Tijdens de eurocrisis heeft de Europese Centrale Bank de euro voorlopig gered met brute monetaire vuurkracht. Daardoor nam ze onbedoeld de druk weg bij politici om de muntunie structureel te versterken. Vergelijk het met een zwembad met een gigantisch lek. Als de waterleverancier belooft gratis en massaal water te blijven bijpompen, is de zwembadeigenaar veel minder geneigd het lek te dichten.

De muntunie blijft onafgewerkt, dus moet de ECB voortdurend in de bres springen. Ze giet olie op de golven. Met haar gigantische hoeveelheden liquiditeiten kalmeert ze de volatiliteit op de markten en maakt ze het makkelijker voor landen om overeind te blijven. Zonder ECB-interventies zouden oplopende rentespreads de muntunie snel én definitief uit elkaar rukken.

Bijdrukken

Tegelijk is het bijna onbeperkt bijdrukken van geld bijzonder risicovol. De risico’s gaan van zeepbellen op de financiële markten tot muntoorlogen of een inflatieopstoot. Bovendien is het niet aan een niet verkozen instituut om een de facto politieke unie te creëren. Zonder politiek sluitstuk voor de muntunie is geld bijdrukken het enige wat het voortbestaan van de euro garandeert, met alle gevolgen.

Zeker voor een klein land als België zijn de EU en de euro van levensbelang. Daar staan we veel te weinig bij stil. Waar zouden we staan zonder de euro? België is een kleine sloep op het dek van het grote EU-schip. Bovendien is ons roer defect en staan er acht kapiteins op de brug. Alleen omdat we op een veilig groot schip zitten, kunnen we eindeloos blijven palaveren over een nieuwe regering.

Het is een illusie te denken dat we het in ons eentje kunnen redden, in onze kleine sloep te midden de grootste economische storm van de afgelopen honderd jaar. We kunnen klagen over de kleur van de ligstoelen op het dek, of over wie er mee op de brug mag staan. Maar door de toestand van onze eigen gammele vaartuig hebben we geen recht van spreken. We zullen het moeten doen met wat er is. Alleen kunnen we niet overleven.

Het wordt ofwel soevereiniteit verliezen in een echte federale muntunie, of in ons eentje de woeste wereldzee trotseren. Wie echt begaan is met de welvaart van zijn burgers, regio of land kiest voor een versterkte EU en een echte muntunie. Wie beweert als kleine regio of piepklein land in deze omstandigheden te kunnen overleven, maakt mensen iets wijs. In deze grootste economische storm in generaties zijn een sterkere Europese Unie en een afgewerkte muntunie de beste verzekering tegen nog groter onheil. De verzekeringspremie is best wat geld waard.

[begin]