24 mei 2019

Artikel: Vraag het aan de overheid

0 Reacties

Peter De KeyzerZondag is de politieke campagne gedaan. De afgelopen weken stonden de kranten, de radio, de tv en de tijdlijnen op sociale media tjokvol politieke boodschappen. Opvallend was hoe voor elk probleem de overheid altijd en overal het alfa en omega leek te zijn. De overheid moet, de overheid kan, de overheid zal.

(Artikel door Peter De Keyzer, hoofdeconoom van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014, zoals gepubliceerd in De Tijd van 24 mei 2019.)

Misschien is dat maar een indruk of is die visie te zwart-wit. Daarom heb ik er de volledige partijprogramma’s van alle Vlaamse partijen op nagekeken. Van CD&V tot Groen en van de N-VA tot Open VLD. Met een eenvoudige zoekfunctie heb ik geteld hoeveel keer het woord ‘overheid’, ‘burger’ en ‘ondernemer’ erin voorkwam. U raadt het al. In elk programma stak ‘overheid’ er met kop en schouders bovenuit, op ruime afstand gevolgd door ‘burger’. Naar ‘ondernemer’ was het vaak zoeken met een vergrootglas. Het meest opvallende was het programma van de sp.a. Liefst 162 keer kwam ‘overheid’ voor, 64 keer ‘burger’ en nauwelijks 1 keer ‘ondernemer’. Zelfs bij Open VLD was de overheid dubbel zo belangrijk als de burger en 7 keer zo belangrijk als de ondernemer.

Dat is volgens mij veelzeggend. Wat zou een Marsbewoner hebben opgestoken over België als hij/zij/het de afgelopen weken naar de politieke campagne had gekeken? Ongetwijfeld dat er een soort van entiteit bestaat die perfect in staat is het leven van mensen in goede banen te leiden. Geen probleem te moeilijk, geen vraag te complex en geen ergernis te klein: de overheid heeft het antwoord. Ik moet de eerste politicus nog zien die tijdens een campagne zegt ‘dat is geen taak voor de overheid’ of ‘dat moeten burgers en bedrijven maar zelf oplossen’.

Dat is niet de manier waarop we meer welvaart creëren. De overheid creëert namelijk zelf geen welvaart, ze creëert randvoorwaarden om die welvaart mogelijk te maken. Kort gezegd: ze moet verzekeren dat burgers, ondernemers en bedrijven zo veel mogelijk vrijheid hebben om zelf welvaart te creëren. Hoe minder efficiënt de overheid, hoe meer taken ze op zich neemt en hoe omslachtiger en omvangrijker regulering wordt, hoe minder vrijheid voor burgers en bedrijven overblijft. En hoe moeilijker het bijgevolg wordt om zelf vooruit te gaan. Hoe meer de overheid beslist, hoe minder burgers en bedrijven zelf nog kunnen beslissen. In de Economic Freedom of the World Index van het Frasier Institute staat België pas op een teleurstellende 55ste plaats. Vooral de grote overheid en de complexe arbeidsmarktregulering verklaren onze zwakke score.

Verband

Veel minder, maar veel beter. Dat zou het devies moeten zijn voor de overheid in België. Een beter werkende overheid geeft vleugels aan economische groei en welvaartscreatie – een snel werkend gerecht, een vlotte beschikbaarheid van data, een douane en luchtverkeersleiding die de klok rond werkt, een goed uitgerust leger, een state-of-the-art wegennet, een efficiënte administratie. Tegelijk hebben we in België meer ondernemers en meer ondernemerschap nodig. Vandaag combineren we een grote en relatief inefficiënte overheid met een gebrek aan privaat ondernemerschap. Zou er een verband kunnen zijn?

Door voor te spiegelen dat niet burgers of ondernemers maar wel de overheid op alles een antwoord heeft, ontneem je mensen de goesting om zelf problemen te proberen aan te pakken. Na de verkiezingen is het dan ook opnieuw aan de burgers, de bedrijven en de ondernemers. Zij moeten welvaart creëren en aan de kar te trekken. Zij creëren jobs, bedenken oplossingen voor problemen en financieren zowel de sociale zekerheid als de overheidsdiensten. Zij moeten meer ruimte en vrijheid krijgen.

Maak van eigen initiatief de norm en van overheidsinterventie de uitzondering. Laat de overheid focussen op haar kerntaken, maar verzeker tegelijk dat ze die op de allerbeste manier kan uitvoeren. Moedig eigen initiatief aan en maak ondernemen makkelijker. Beloon meritocratie en vier succesvolle ondernemers, burgers of overheidsmanagers. Doe mensen dromen over wat ze zelf kunnen doen en wat allemaal mogelijk is. Maak minder regels en wetten. De burger als het kan, de overheid alleen als het echt moet. Wil je als burger of ondernemer vooruitgaan? Doe het dan zelf.

[begin]