12 apr 2019

Artikel: Het land van stilstand

0 Reacties

Peter De KeyzerOnder druk van oppositie binnen en buiten de N-VA komt er geen rekeningrijden in Vlaanderen. Hoewel de helft van de pendelende Vlamingen toegeeft dat rekeningrijden nodig is om het verkeer vlot te trekken. Hoewel ringwegen in Vlaanderen de wereldwijde fileranglijsten aanvoeren. Hoewel iedereen weet dat bijna gratis autoverkeer onhoudbaar is.

(Artikel door Peter De Keyzer, hoofdeconoom van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014, zoals gepubliceerd in De Tijd van 12 april 2019.)

Laat ik nog even onderstrepen waarom rekeningrijden wel een goed idee is. Vooral in Vlaanderen zwellen de files elk jaar aan en niemand in de EU schuift langer aan in de file dan de Vlaming. Rekeningrijden zou een perfecte oplossing zijn. Wie ervoor kiest zich tijdens de spits te verplaatsen op drukke plekken zou meer betalen dan wie de spits vermijdt. Hoe duurder een spitsverplaatsing, hoe minder gegadigden en hoe vlotter het verkeer.

Maar we betalen toch al accijnzen? Zeker. Maar wie 10 kilometer in de file bumpert, betaalt evenveel als wie 10 kilometer filevrij rijdt op dalmomenten. Wie elektrisch rijdt, betaalt zelfs helemaal geen accijnzen, terwijl die net zo goed mee verantwoordelijk is voor de files. Rekeningrijden maakt dat de vervuiler betaalt. Wie graag tijdens het spitsuur over de ring rijdt, mag dat. Maar zal er wel de correcte prijs voor betalen. In ruil krijg je een filevrije verplaatsing. De maatschappij krijgt grotere belastingopbrengsten waarmee ze andere zaken kan financieren.

Vergelijk het met een reiziger in businessclass. Voor een hogere prijs krijgt die meer service en luxe. Die extra kosten dienen om de stoelen in economyclass goedkoper aan de man te brengen. Zonder businessclass zou iedereen in economy meer betalen voor een vlucht. Wie een weekje vakantie in hoogseizoen boekt, betaalt ook meer dan in laagseizoen. Dat vindt iedereen de logica zelve. Voor de auto vindt niemand dat. Laat spitsgebruikers meer betalen en gebruik het geld om andere belastingen op mobiliteit te verlagen. Maak autobezit goedkoper, maak autogebruik duurder.

Met technologie en rekeningrijden hadden we files in onze regio makkelijk kunnen oplossen. Meer nog, we hadden een businessmodel gecreëerd dat we konden exporteren naar andere snel verstedelijkende regio’s.

Draagvlak

Helaas. Ondanks onderzoeken, jarenlange ballonnetjes, campagnes in de media en werkende voorbeelden in het buitenland wordt rekeningrijden alsnog geschrapt. Een deel van de oppositie en welgeteld één opposant in de eigen partij dwongen de betrokken minister om zijn voorstel in te slikken. De rest van de Vlaamse regering stond erbij, keek ernaar en trok haar staart in – gniffelend om de schade voor een politieke tegenstander.

Er is geen ‘draagvlak’. Kan er mij iemand vertellen hoe dat draagvlak er precies uitziet? Is dat een opiniepeiling, een stemming bij referendum? Wat boze tweets, een paar weken lang spijbelende scholieren in Brussel? Niemand die het weet.

Politici worden niet verkozen om het meest populaire idee uit te voeren. Ook niet om voor elk idee een meerderheid achter zich te krijgen. Wel om te handelen in het algemeen belang voor de bevolking van vandaag én voor de volgende generaties. Om verder te denken dan de waan van de dag, en dat uitgelegd te krijgen.

Als draagvlak het criterium wordt om beleid te toetsen, krijgen we binnenkort niets meer uitgevoerd. Denkt u dat er een draagvlak is voor migratie? Voor een hogere pensioenleeftijd? Voor een betonstop? Afvoeren die handel! Politici worden gemandateerd met een reden: om moeilijke keuzes te maken in het algemeen belang.

Partijbelang

Dat algemeen belang staat bij ons zelden vooraan bij beleidskeuzes. Partijbelang of particulier belang des te meer. Het middenveld, actiegroepen, zuilen, politieke partijen, ziekenfondsen of sectorfederaties voorop. België en Vlaanderen moeten zowat de meest vermiddenveldste regio’s ter wereld zijn. En dat is eraan te zien. In alle internationale rankings zakken we weg. Grote sociaal-economische hervormingen zijn onmogelijk. Infrastructuur krijgen we nauwelijks nog gebouwd. Andere landen halen ons links en rechts in.

Weg met de illusie dat Vlaanderen in staat is tot beter beleid. We zijn gewoon een kleinere versie van België – een gestold land. Waar iedereen graag verandering wil maar niemand wil veranderen. Waar men opkijkt naar succesvollere regio’s elders in Europa maar niet de offers wil brengen om even succesvol te zijn. Waar een buurtcomité noodzakelijke infrastructuurwerken jarenlang kan blokkeren. Waar een onverzettelijke minderheid van actievoerders of opposanten het algemeen belang kan torpederen.

Zeker na het afvoeren van rekeningrijden klinken de verkiezingsbeloftes van politieke partijen bijzonder hol. Partijen die al 10, 15 of zelfs 20 jaar deelnemen aan het beleid beloven plots begrotingen in evenwicht, fantastisch openbaar vervoer, meer welvaart, meer ouderen aan de slag of meer plaatsen in de zorg.

Stop daarmee. Berg de illusie op dat we ooit nog ergens in kunnen uitblinken. Geef die droom van een baanbrekende regio op, net als de gedachte dat we kunnen vooroplopen, veranderen en vooruitgaan. Status quo en toenemende middelmaat is ons deel. De middenstand regeert het land en garandeert stilstand. Wie ooit nog het tegendeel durft te beweren, krijgt van mij één antwoord: rekeningrijden.

[begin]