30 nov 2018

Een avond met Dirk Rochtus

0 Reacties

Op donderdagavond 29 november was Dirk Rochtus, hoofddocent internationale politiek aan de KULeuven/Campus Antwerpen en voorzitter van het ADVN: Archief van Nationale Bewegingen, te gast bij Libera!.

Hij staat bekend als een uitmuntende Duitslandkenner. Maar ook Turkije kent hij als zijn broekzak en het was dan ook vooral voor dat laatste dat Libera! hem gevraagd had. En uiteraard in de eerste plaats voor een portret van de huidige sterke man van Turkije: Recep Erdogan.

Rochtus schetste mooi de voorgeschiedenis, te beginnen uiteraard met de stichting van de republiek door Mustafa Kemal. Later bekend als Kemal Atatürk. Van 1923 tot de machtsdeelname van de AKP in 2002 overheerste in Turkije het Kemalisme. Kenmerken waren een seculiere samenleving en de idee van één Turkije. Dit laatste had onder meer tot gevolg dat er geen erkenning was van minderheden. Met als grootste minderheid de Koerden. Het leger was er als bewaker van de seculiere, homogene staat.

In de aanloop naar de verkiezingen van 2002 kampte Turkije met een slabakkende economie. Het was samen met het wantrouwen in het politieke bestel – aangejaagd door de wijd verspreide corruptie – de motor van de overwinning van de AKP, de partij van Erdogan.

Erdogan heeft in de daaropvolgende jaren werk gemaakt van economische en politieke hervormingen. De eersten hebben geleid tot een sterke en langdurige economische groei. De tweede hebben – samen met de militaire ontplooiing – Turkije weer het aanzien gegeven dat velen deed terugdenken aan het Ottomaanse Rijk. De kers op de taart was de start van toetredingsgesprekken met de EU.

Met het succes van de AKP en Erdogan sijpelde echter ook meer religie in de samenleving. Een duidelijke breuk met de seculiere tijden onder de Kemalisten. Het hoeft verder ook geen betoog dat Erdogan op geheel eigen wijze omgaat met oppositie en kritiek. Er is op dat vlak een grote kloof tussen de Turken in de steden en het buitenland enerzijds en de Turken op het platteland anderzijds. Het zijn vooral die laatsten wiens levenscomfort enorm is toegenomen onder Erdogan. Zij lijken meer bereid te zijn de donkere kanten van hun sterke man door te vingers te zien. Een bewijs hiervan is het feit dat bij het referendum over de wijziging van de grondwet, 70% van de Turken in het buitenland tegen stemden en de meerderheid van de Turken in het thuisland, voor.

Anno 2018 gaat het met de economie een pak minder goed. Het is dan ook de vraag in hoeverre dit de positie van Erdogan kan verzwakken.

En als Duitslandkenner gaf Dirk Rochtus ook nog graag even mee dat het niet uitgesloten is dat nu het einde van Angela Merkel in zicht, een nieuwe Bondskanselier andere accenten zal leggen in de verhoudingen met Turkije.

[begin]